Het palmbos van Vai ligt in een prachtige vallei aan een zandstrand, net ten noorden van het oude Itanos: 28 km van Siteia, 8 km van Palaikastro en 6 km van Toplou. Het beslaat 200 stremmata (50 acres) en bestaat uit inheemse Theophrastus-palmen – de grootste kolonie niet alleen in Griekenland maar in heel Europa. Een vergelijkbaar groot gebied bevindt zich bij Preveli, met kleinere groepen elders, bijvoorbeeld bij Agios Nikitas. De palm komt ook sporadisch voor op de zuidwestelijke Egeïsche eilanden, Cyprus en in Turkije.
Er bestaan veel legendes over de oorsprong. Het zou zijn ontstaan door de Feniciërs (een onjuiste overtuiging gebaseerd op het oude verhaal dat zij Itanos hebben gesticht), of door weggegooide dadelpitten van Egyptische soldaten van Ptolemaeus Philometor, of door troepen van Mithridates van Pontus… of zelfs door Saraceense piraten en indringers!
Hoe het ook zij, het is zeker dat de ontwikkeling en het voortbestaan van het bos te danken zijn aan het droge klimaat en het grondwater in de vallei.
Het is ook duidelijk dat deze palm vroeger al op Kreta voorkwam: zowel Theophrastus als Plinius vermelden hem, en hij is afgebeeld op munten en vazenschilderingen.
Naast de palmen groeien hier ook andere planten van Afrikaanse oorsprong – deze bijzondere mix toont aan dat het gebied een soort grenskarakter heeft en een overgangszone vormt tussen twee verschillende ecosystemen. De regio ligt ook op een belangrijke trekroute voor vogels. De zachte lijnen van de horizon, de harmonie van glooiende heuvels en kleine vlaktes, de hellingen met wijngaarden en olijfgaarden, exotische kleuren en het schitterende licht maken dit tot een bijzondere plek om te ervaren. Voeg daarbij de nabijheid van oude steden en het historische klooster Toplou, en het resultaat is een unieke combinatie van culturele, historische en natuurlijke waarde.
Vanwege zijn bijzondere waarde en schoonheid wordt Vai beschermd door de Griekse staat, de Europese Unie en internationale verdragen.



